Aantwaarepe koekestat In de|n| Antwerpenaar staat onder de rubriek |Vrije Tijd| een kaderke 'Antwaarps'. In die viertiendaagse gazèt jrg.4 nr 61 van 20060201 afgesloten op 20060123 wordt door Madam Nancy Deleu gevraagd naar den oorsprong van de uitdrukking "nor d(e) koek(e)stat chon". Haloewie denkt dat de reden daarvoor heel simpel is omdat de koekskesfabrieken van Parein en DeBeuckelaer in de stad lagen.
 
Mijne noengkel, Jozèf Willems, was gereedschapsmaker bij DeBeuckelaer en ik hoorde hem klappen over de moels (moules = blikken vormen) die hij in de fabriek maakte. Hij had gouwe vingers en een engelengeduld om de bakvormkes van de petit beurrekes en de mariekes te make en is nog enkele jaren naar Hèrtals gaan werken, as 't fabriek in 't stad ontmanteld wier en verkocht aan de Fransmannen.
 
Afin, ik dèngk dad Aantwaar(e)p(e) de stad van de koekskes en den elexir (d'Anvers) was. Mijnem bompa is waker gewèst in den Boezjie in de Blijckhofstrot, mor na de groten braand is ook die fabriek uit de stad vertrokken naar Eul(e)goem, omdat het gevaar te groot was gew(e)rr(e). Dat heeft niks mè koekskes te make, alles mè 't verdwijne van 't waar(e)k uit Aantwaar(e)p(e). Ik riek de wééë geur van de Martougin- chocolat nog als ik in de Schapestrot wandel of door d'Hèlmstrot.

A-woorde Woroem? 't Sèn aa woorde, dee ge oep de wiki kwijt kunt. Ik krijg de w(e)bb(e) az (e)k Electrabel (zonder k!) rèkloam zieng moake mè: "Het is jouw energie". Want het is mijn ènerzjie nie. 't Is dee van Electrabel en ik heb daar niks in de pap te brokke. Ik mag alleen dokke. Ze vrage wa se wille. Wingst, mannekes, wingst v(e)r d'aandielhaawers. As 't van mij afhoeng, dan zoo den (Electrabel) den èll(e)ntriek van iedereen zèn, die ne konteur heed hange. Dàn zoo het mijn ènerzjie zèn. "Het is jouw energie" zèn leuges. (Tèr zoake!)
 
A-woorde zèn dus wèl dégelak aa of olle woorde èn dee van mij. Haloewie is den initiatiefnemer. Wee dad Haloewie is, doed hielemol niks ter zoake. Ik wil OV blijve (Onbekende Vlaming). Ik heb er € 63,07 in gestoke om van wal te stéke, en we zieng wèl hoo dat loept. Ik zèn allèrgisch voer reklam. Ik ston wel open voer een handje hèlpe en een centje toestéke, as da nodig is om de koste te droage. As den toevlood zo groot wordt dak m'n dataverkeer moet verhoege. Of as golle zo driftig begint te schrijve, da de databaangk overloept, dan zul d(e)t kunne léze in de "Statistieken" en op de bladzijde "Toestekers".

Gedréve Az ek klaajn was, hèmmek in e joengeskoe(e)r gezoenge èn iek spèlde oep e mongtmuziekske in man bèt. Kèm alt(e)t goei oe(e)re gat. Iek bèn totte konstatoas(e) gekome da m'n moodertoal (de sproak déé ma mooder ma gelierd hé) b(e)kan nie verschilt fan daander dialèkte in ongs laant. 't Is nie moeilak oem Ollants te liere spréke, as ge wèt nor wèlk oa(e)tsproak-register ge moet e(oe)verschoakele.
 
't Is vrie(e)t oem te zieng da we allemol famiele zèn: de Friezen al wa vaj(e)r dan de Wèstvloaminge, de Liemburgers nie zoe(e) vaar van de D(e)tse of d'Engelse. De Mèchelèrs en de Brusselèrs zèn hiel n(e)ste famiele. En dor komt nog bij dat er heer hiel wa Spangjorde, Franse en Oe(e)steraajkers over de vloor gekomen zèn. En Fraans datter heer geklapt is! As Aantwaarpse sje(oe)fieniest kan ek wèl zègge da waaj en wèreldtoal spréke.
 
M'n taantekes kunnen er van mééspréke dak al ne hielen taajt bézeg zèn mè toal te vergoare. Oep de kasbonnekes van de suppermart. Singz dak oep pènsjoeng zèn, iz da nog oangezwolle èn 't iz oa(e)tchemongt in 't internèt mètte bedooling, 't Aantwaarps fan den ongdergaank te rèdde. Ge meud allemol oe(e) zèg èmme in de wiki, mor iek spréék voeral déé mengse oan déé nog Aantwaarps klappe. Vroage go méé: ge kunt ne joa of ne néé kraajge.

Gramèr Voer wee A:ntwa:rps wilt lie(e)re, gomme ne grammèr moake. Dor kunde de vervooging in léze van 't wa:r(e)kwe(oe)rt zaajn èn èmme: "kèm, gèt, ajéé, zéé, téé, wèmme, g[ollen]èt, zèmme" en "ksèn, g(aa)/(e) zè, ajies, zies, ties, we zèn, golle zè, ze zèn" In den A:ntwa:rpse scrabbel is de doffe (e) de mie(e)st veurkomende kliengker. Het mie(e)st gebruikte voogwe(oe)rd is 'dat' in 9 oep de tieng bijzinne.
 
de 'oo' wordt 'oe' uitgesproke; de 'oe' als 'oo'.(oep alle régels zènner uitz.) Ongs mooder: "ksal em ies nor z'n voote géve": Ik zal hem eens naar zijn voeten geven!"
"Iek loe(e)p tot on die(e) groe(e)tem boe(e)m. Ik loop tot aan die grote boom"
 

de 'ee' wordt 'ie' en de 'ie' wordt 'ee'
die (m.) = die(e) vèngt; die (vr.) = déé vraa (niet de zuivere aa van de standaardtaal)
Die vinden we o.a. terug in dwerg [dwa:rech] en mand [ma:nt].
[gien ènkel méér mie(e)r] is d'uitsproak van 'geen enkele mier meer'
 
As den A:ntwa:rpenèr zijnen taalcomputer wèt te programméren, dan kannem pèrfèkt AN spré(e)ke. In onbeheerste momente valtem toch deur de ma:nd (niet te verwarren met: in waffer m(e)ngt zèdde gaa gebe(oe)re!) De lange 'o' in open lettergreep wordt analoog met de Engelse coal uitgesproken. Vandoar ook het verschil tussen ke(oe)le [in de ste(oe)f] èn koe(e)le [in de soep]

Koppieraajt Al wa dad in de wiki komt, is van ongs allemol soame. Eederien mag er uit overpakke zoeveul as dattem wilt, mor GE MEUGET NIE VERKOE(E)PE. Europa! en Amerika!, der zèn wèl dégelak dienges déé nie te koop zèn, èn dor blèfde mèj oe fikken af.
 
Ak gewoar w(e)r datter gesjoemeld w(e)rt, datter ne slimmen is die(e) der gèld voer vroagt, dan gonnek nor de zjuusj èn dan godde vèd betoale. Iek bèn allèrgisch voer corrupse. Knoep et in oe(w) oe(e)re!
 
Van den a:ndere ka:nt lotte alles wadad al uitgegeven is, in de boeken en oep de ploate stoan. De Wannes, Jack De Graef, De Strangers meugen oek hun broe(e)t verdeenen. Ge zéé van héér da ge da héér meu pladijze. Az ek zieng datter éét lètterlak gepikt is, da w(e)rd oa(e)tchegomt.

Oeproop Of da ge na van Oemelegoem, Eèk(e)re, Deure, E(oe)be(oe)ke, Schiel, Waanegoem, B(e)rgere(oe)t zè,
of oa(oe)t B(e)rsbéék, 't Kéél, de Loechtbal, de Gruunenhoek, de Séévoek, 't Siengtsja:nsplaajn, de Geuzenofkes komt,
of op SiengtAandries, in Ba:r(e)choem, oep't Soa(oe)t, on dem Boelva:r, de NatteNéé, oep Siengt Anneke woe(e)nt,
of nog vaajer in Westmal, Ra:nst of Broechoem, die van Ma:r(e)ksoem en Braschoat, Schoe(e)te, al wee z'n aajge Sienjoor noemt, komt voor maaj port in de wiggel.
 
On déé mèngse wil ek vroage oem tusse te ke(oe)me en te rédetwiste of dad éét ottèntiek A:ntwa:rps is en van wèlleke koté. Mokt oe bekènt, zègt wéé da ge zè, oa(oe)t wèlleke koté da ge komt èn oe(w) oud da ge zè (et joar da ge gebe(oe)re zè).
 
Wee wèt da déé aa kn(e)rre oep déés manéér nog van meka:nder oe(e)re. Mor oek oem on de joengkat te lie(e)re wa en oe dad A:ntwa:repe klapt/e.
 
En ik vergeet Siengtsjop, M(e)rtsel, Hoof, Boeche(oe)t en Kongt(e)ch; Héémieksoem en Boe(e)m of is da al te vaar?
Ik docht datte Kempe en Turne(oe)t, Léér, te fie(e)r zèn oem ba 't stad gerékend te w(e)rre. Naajle en Hèrtals, Hèst, da's toch nie soe plat, of zjust nog platter. 't Is a:nders.

Verzoamelieng On d'ha:nd van we(oe)rde en oa(oe)tsproake, oa(oe)tdrukkienge en gezègdes dee on toafel of in de zétel, oep stroat, oep den tram ov de bus, got wèt woar, ter sproake ke(oe)me èn déé gèd oepgeschréve kund en blad moake in de wiki.
 
Oemdatter gie(e) geschréven A:ntwa:rps bestoa, gomme den tietel van een blad in 't Néderlans zetten, dan hèmme d'inwaajkelienge èn de vrèmde der loater oek éét on. Iek gon der nem bool veurbèlde oep zètte. A ge wèt oa(oe)t wèlleke toal, dan meude den oa(oe)tlèg derbaaj zètte. In éder geval moetter e zinneke ov en hie(e)l verhoal baaj, wordad aa we(oe)rt in veurkomt.
 
As g'oe geroope vult oem tèkst en oa(oe)tlèg te géven e(oe)ver aa moodertoal, nie geloate, e(oe)ver 't oepsèt, de saajt, kom mor af. Lot in éder geval voer ééderien de zon in 't woater schaajne. Vera:ndert nie te veul, schrèvd ierder bij dan af. As g'éét wègdoe, zééd et toch. Ood oe manéére. As er toch twie(e) horrekepluk wille doeng, da se dan hun adrèske achterloate, dan kunne ze maka:ndere toa(oe)s vinde oem ies goe te battere.

De Wiki van
A-woorden Déés sprienghantsje zal loater de sproeng meugelak moake nor et stuk fan déze saajt, wordad ééderien ze stie(e)ntsje kan baajdroage tot wa datte mèngse dèngke en viengde, gaaj èn iek, dad ongs toal ies. Probéérd al ies.
 
A-woorde bepa:r(e)kt z'n aajge nie tot ne we(oe)rdelaajst allien, wèl tot alles wa mè ongs toal èn oa(e)tlèg dore(oe)ver te moaken hé.

Dialecten

't Noordkastiel Toch polleteek!
Ze zèn wèr good oep wèg oem ongs ne kloe(e)t af te trèkke.
 
Het Noordkasteel is gegrift in het geheugen van elke Antwerpenaar. Niets dan goede herinneringen aan vroeger en nu. Daar kan geen regering iets aan veranderen.
 
Wat de Vlaamse regering wel kan is het Noordkasteel van de kaart vegen en gedeeltelijk vervangen door een groot blok beton: de voeten van het "Lange Wapper" viaduct, die naam onwaardig.
 
Op 19 februari willen we nog één keer collectief genieten van deze plek: om te voelen hoe goed het er wel is: groen, open, rustig, en toch dicht bij de "koekestad".
 
Vraag aan opa en oma om samen die dag nog één keer te komen naar hun Noordkasteel, en laat ze vertellen over het er vroeger was: hun zwembad, hun kraampjes,.....
 
Vraag aan de leiding van de jeugdbeweging van je kinderen, nichten en neefjes om die dag in het Noordkasteel te komen ravotten en te genieten van dit speelbos.
 
Vraag aan je lief om aan de vijverkant eens lekker te tongzoenen en hou je handen zeker niet thuis, opwarmen hoort erbij in februari: uit liefde... (voor het Noordkasteel?)

't Noordkastiel 2 Kom met een hele kleuterbende en vertel ze over de eendjes, de aalscholvers, het onzichtbare ijsvogeltje, de pruimenboom, de wilde bieslook, de karper, maar zwijg om bestwil over wat komen gaat.
 
Vraag aan elke muzikant om te komen en voluit te spelen zodat men ook op Sint-Anneke hoort dat het die dag swingt in het Noordkasteel.
 
Vraag aan sporters om die dag hun geliefkoosde ding te doen tussen al dat moois: joggen, frisbeeën, vissen, ijsberen,.... het kan allemaal.
 
Voor wandelaars geen nood: volg de gids van "Antwerpen Averechts" op zoek naar de droogdokken en het verborgen Oosterweelkerkje, of doe in het park met je kinderen mee aan een wandelzoektocht.
 
Vraag aan je buren om pannekoeken of wafels te komen bakken, of smoutebollen, of warme soep, of hutsepot, in februari zal dat smaken.
 
Vraag aan nonkel journalist of die geen artikel wil publiceren over gisteren, vandaag en morgen en als die niet wil: vertel het dan zelf aan iedereen die het wil horen.
 
Zorg dat je er bent die namiddag op 19 februari, niet alleen maar met anderen, in dat Noordkasteel, nu het nog bestaat, gewoon om er te zijn en te genieten.
 
Als je Pietje de Leugenaar tegenkomt, zeg hem dan het hart van de schildpad nooit ophoudt met slaan.
 
Zeg het voort, copieer deze brief, stuur hem verder naar de mensen die je kent en kom op 19 febr in de namiddag naar het sportveld tussen de vijver en de Oosterweelsesteenweg.

Aentwaerepse Spèling 'k Èm ma gabonèèrd oep de "Gazèt van Brussel" van meniêr Robert Delathouwer (rdelathouwer@skynet.be) en oep "d'ELEKTRONIEKE G@ZETTE VAN DE GENTSCHE SOSSETEIT" van meniêr Eddy Levis (eddy.levis@skynet.be) oem vuuling t'aawe mè 't Brusels èn 't Gèngts.

'k Zèn gon grasdoine oep de Wèstvlomse èn de Limburgse Wikipèèdia vuir da'k en spèlling voer et Aentwaereps wielde vuirstèlle dee gemiênschappeleke tiêkes voer klaenke behout en voer aige klaenke nief tiêkes oitzukt.

In aige range èm 'k dem boek "Antwerps schrijven - Spelling en grammatica van het 21e-eeuwse Antwerps" van meniêr Filip Camerman (krommenaas@gmail.com) deurgenoume, diên en aige spèlling voer et Aentwaereps èèd oitgedokterd oep zene sait. http://www.aentwaerps.be.

'k Èm de nie onoardege spèlling oitgeploist dee Godzjumenas ei neirgezèt op zenem blog     http://aentwaereps.blogspot.com.

As ek de rèferènsespèling voer alle Broabantse dialèkte "Hoe schrijf ik mijn dialect? uitg. 1999, ACCO-Leuven ernèffe lèg, dan moet ek iêrlek zègge, da mèngse nog alted on 't baawe zèn on den toure van Babel. Hoeger èn hoeger. Kan da nie allemoal baidroage tot iên Vlomse spèlling voer alle streiktoale? 'k Moet driengend Esperanto gon liêre. Dor ies gin spèl tusse te kraige. En moete me toch nie iêrder nor klankschrift oem de wèlderigen bloei van ongs strèèktoale vast te lègge. Der zèn mor zève noute èn vaif kroise dee oek kert of laank zèn, oep zoevuil verschielende ienstrumèngte gespèld. Dee moake mieljoene mèlodeekes meugelek.