Hoe schrijft ge een streektaal? Uitgangspunten

Waaraan hecht ge het meeste belang?

Godzjumenas   Lange Waper
De Lange Waper is ne woaterruis . Dieë n ei t de [dieëneite] gewoeënte van mide n in de nacht in de pikendoongkere duir de stroate van Aentwaerepe te sloipe .

A komt snachs oit s ze kot te vuirschain oem de zatlape den deuvel oep ’t laif te joage. Ieëst zee t em eroit gelak e klai veingtsje, mor a wer d altaid mor gruter én gruter, totda t em mé kop én nék bauve d’oize n én zélefs bauve de katedroal oitstékt. As zoeë ne [asoeëne] zatekul toiskomt, dan sto t de Lange Waper[stotelangewaper] on ’t f veingster[tfeingster] te loore of probeirt em dieë sukelér ne nuik te droije.

Soems komt em as z en [azem] buselkeengd t da te[buselkeengdtate] vaungdeleeng gelei weer. A ch ge [ache]da joongk oit kompase mei nor ois némt oem in e wigske te lége, dan grooj d én groojt da [groojdengroojta] kineke totda d et oit de [ totadetoite] koamer barst.
koos voor een verschillende spelling voor elke afzonderlijk voorkomende klank. Dat geeft hem de vrijheid om het systeem van de enkele en dubbele schrijfwijze van klinkers en medeklinkers overboord te gooien.
Hij probeert in de spelling zoveel mogelijk gegevens van de uitspraak mee te geven en geeft alle verbindingsklanken weer. Hij gebruikt letters en lettercombinaties die ook in de Nederlandse spelling voorkomen.

Filip Camerman Et gebed van Jan de Lichte

Iêre Jezus, lêvend water zoude mah schenke, wette 't nog? volges ùw oud veraal? awel, wor is da mirakelwater gebleve? schörft en ùnger ware me lêve

ik at uit nen trog, want wild bedenke Jezus, gij ad tenminste nog een avendmaal meh broêd en rùjje wijn lak a 't mùt zijn

Iêre Jesus, et schijnt da' g' in den emel zij same meh' d' engele en de profete, da g' ùwwen emel ed verdind, da wil ek best geloêve beste vrind [..]
wil een spelling die zo dicht mogelijk aanleunt bij de Nederlandse met de grootst mogelijke herkenbaarheid. Hij behoudt het systeem van enkele en dubbele schrijfwijze van tekens, maar boet daardoor in aan herkenbaarheid, als hij tegelijk probeert een onderscheid tussen korte en lange klinkers te maken met open en gesloten lettergrepen. Hopelijk loopt hij in deze combinatie niet vast.

Tussen Antwerpen, Gent en Brussel zetten we een stukje referentiespelling Bezeuk

Wannieër mén bezeuk krégt ien Antwêrpe zégt mén: "We kraajge volk". En mén kan zélfs eiters kraajge. De verwélkoumieng van da volk klienkt vé boëtestoinders nogal kras: "Aa, wee we dôr ébbe. Ze gojje eet biene wa ze boëte nie mieër wiele. Dat ies lank gezeen da w' eu nog geleien ébbe. Zédde verreize soms? Ge zou potverdékke géld geive oem oe nog es te zeen. Mor alei, 't zén goej gieëste dee truugkoume. Kom biene, ee moete nie waarke". Komt mén ien de vreugte, dan vrôgt mén: "Edd' al koffe gedroenke, anders kuund' ee mei koffe drienke mei ons". Want mét dee vrôg noeëdegt mén de bezeuker oët oem mei on tôfel te ziete, on de koffetôfel, oem mei koffekoeke te eite zélfs. Want koffe spélt nen belangrékken rol ien ons sosjôl leive.
uit de unief van Leuven. Jack De Graef aan 't woord.

Robert Delathouwer Polleke
En in de Traafiest van mamzel Beulemans was em de sekretoêres van de konfreree van de directeurs van de braaveraaie. Wee rappeleit em ni da laaifleed da ze do allemo in kour zoenke en da giel de zoêl mier as iene ki meigezoengen eit: “donnez encore une demi-gueuze, pour nous mettre en route, donnez encore une demi-gueuze, pour nous mettre en train…” Pol es ternoê nog tefrente kiere komme lette no zaain tejoêter, mo zan zikte leet em al nemi too van nog mei te speile.

En naa, e poêr sezoone loêter, kreige me dus et neus dat em stillekes es voesjgegoên. Wee wet, ei zal binnekët masscheen tejoêter moêken in den eimel, da zal do zeikerst ni lang deuren as em Roger Vande Voorde teigekomt. Vè d’okkozje van zannen départ es Claude Lammens, uuk meidestichter van et BVT gelak as Pol in zan penne gekroupen en eit do deis schuun oode on Polleke oeit zan maaf geschud:
DEI IESTE VOENK
Pol, wette't nog, da schuun moment ? - Zeive Ketsjes, vol van kontentement ?
Gaa, mè nog zes ander Ketsjes baa, - A uuge vol van duigeneeteraa
De gruute kuiketoêfel rond, - De voenken oengen in de locht,
Zeive Ketsjes, toeis bei maa, - Zeive Stichters op ‘n raa…
Et Brussels Volkstejoêter was e faait - En gaa mokte nog et minst lawaait
bindt zich niet aan regels die zijn Brussels spellen. Dubbele medeklinkers maken korte klinkers, maar de keuze van tekens voor de klinkers is verbonden met de uitspraak.

Eddy Levis Nen baron in ons range!
Ik beschèwe den titel van baron als een erkenninge veur wa da'k gedoan hèn, reageert den èwd-rector. Ik ben verierd en blije vaneigest, moar ik stelle mij uuk de vroage of dan der gien mensche zijn dien dadd' evegoed verdienen of tekik. De Leenheer es nie den ieste rector diet die iere te beurte valt. Ierder benoemdege de keunink uuk al Leon De Meyer en Jacques Willems tot baron.

Als rector ben'k verchillige kieren in contact geweest mee Albert, nie alliene bij recepses in 't paleis of ontvangsten op d' unevirseteit, moar uuk binst bvb. een keuninklijke missie noar China. Ik hè mee hem al van gedachte gewisseld.

Als baron mag De Leenheeer vanaf nu een woapeschild droage. Moar 'k hè der nog nie over gepeisd wa dat er doar op zoe moete stoan. Ik hè tal van hobby's, onder mier klassieke muziek en wiskunde. 'k Ben in ieder gaval nie van zinne veur te beginne zweve. Mijn vriende meuge gerust André blijve zegge...
hanteert in het Gents een Nederlands dat lichtelijk aangepast is met tekens die te maken hebben met de uitspraak, maar welke klanken er precies achter de tekens staan, daar hebben we een handleiding voor nodig. Wordt de AN uitspraak bewaard in het ander geval?

Hierin 't Norbiks.
't Limburgs (ouch waal Lèmburgs, Limburgsj of Limburgisj) is d'r populaere naam vör 'n verzameling dialekte die in de dialektologie 't Zuidoosnederfrankisch geneumd werre. Me is ooch d'r term 'Limburgs' gaoë gebruke umdat de mètste gebroekers van dis dialekte in èng van de beide Limburge wonne, mae 't haat och luuj in Wallonië en Duutsjland die dis taal nog kalle. 't Limburgs is de ènnige toeëntaal in Europa.
In 1997 tekende de Hollendsje överhèèd 't Europees handvest ter erkenning van Europese regionaal tale en erkende daomit 't Limburgs in Nederland as Europese regionaal sjtreektaal. De Bèlzje överhèèd haat in 2001 't Kaderverdraag inzake de besjerming van nationaal minderhede getekend. Vlaandere weigert dit Verdrag te ratificere, oeëdör 't Handvest ter erkenning van regionaal tale neet getekend kan werre en daorum besjteunt dis dialekte in Belsj Limburg nog neet officieel. In Wallonië is 't Welsj en de ander dialekte al in 1990 erkaand es binnelandse regionaal taal.
in 't Mestreechs
t Woord Limburgs kin op twie maniere gedefinieerd weure: es sumpelweg alle dialekte die in Bèlsj en Hollands Limburg gesproke weure, en es 'n taolkundege einheid. Umtot 't Lèmburgs allewijl es streiktaol erkind weurt, is 't nötteg um die taol taolkundig aof te bakene1. Boe de grens ligk is nog e bitteke umstreje: vreuger woort ze getrokke mèt de Uerdinger Linie en de Benrather Linie, 't gebeed dös, boe-in me ich maak zeet veur ik maak of ich mach(e). Dat zouw evels beteikene tot 't Venloos en 't Kirchräödsj bei neet tot 't Lèmburgs hure. Allewijl weurt es belangriekste kinmèrk 't gebroek vaan sleep- en stoottoon gezeen, en wel 't gebroek vaan de sleeptoon veur de vaan oorsproonk lenger en stoottoon veur de vaan oorsprong körter syllabes. De twiede grens is daan de Benrather Linie, dee 't tonaliteitsgebeed in e noordwestelik deil, 't Limburgs, en e zuidoostelik deil, 't Ripuarisch, verdeilt.
Zelfs de tonaliteitslien es wes- en noordgrens vaan 't Limburgs werp probleme op: bekaans ummer gief 't boete dit gebeed nog dialekte die wel 't versjèl tösse de twei toene kinne, meh die neet in oppositie gebruke. Zoe weurt in 't Venrojs, 't Lommels, en 't Sintruins wel "gezonge", meh trif me gein wäörd aon die mèt behölp vaan de toene oeterein gehawwe weure. Ouch beveent ziech te zuie vaan Mestreech e gebeed zoonder tonaliteit.
Meistal hèlt de besjrieving vaan 't Limburgs bij de Duitse grens op, behave de Zelfkant, e gebeedsje tot e hèpske oet Nederland vörmp en inkel jaore bij Nederland heet gehuurd. Toch geit 't Limburgs wied in Duitsland door, tot euver de Rien, woe me vaan Bergisch sprik. Dees variante zien allein mèt e weineg routine es Limburgs te herkinne.
een uittreksel uit de Limburgse en daarSente-Boafs
(Nederlands: Sint-Baafs-Vijve) ligt an d'Leie en an de Mandle, en et een schôon Romaans kerkske. Sedert 1976 est t'ôpe me Wielsbeke.
In den draai up de Ryksweg staat 't stanbeeld van Jules. Eigentlik was da nen ounbekende soldaat uut 'n Eestn Oorloge, maar sedert dat Jules Vandenbossche ne kee zyn bulte up zyne rugge een bitje bygewerkt et, noemn z'em nu Jules.
Olle jare den twidde zundag van oktobre est er daar ondezwemmienge. D'ondjes voarn ze me 'n bôotje over de Leie en ze moetn ton zo rap of da ze keunn were keren noar uldre boaske. De rapstn es vaneigens gewonn.
Vroegre wos Sente-Boafs surtou un prochje van boern en vlasboazn. De Leie noemdn ze ton nog The Golden River. Ondertussn bluft er van 't vlas ni vele mer ovre. De welvoart es daarachtre gekoomn van ploatekootn (leem- en outspoanderploatn) en tapytweevryen (Balta in Sente-Boafs en Beaulieu in Wielsbeke).
Die grôte fabriekn en meddertyd wok tefrente butenlanders angetrokkn, die nu in grôte aantaln in Sente-Boafs, Wielsbeke en Wakkn weunn. De meste kommn ut Turkeye, Marokko of Tunesië. 't Zittn nateurlik ôok Algerjèns tussn.
De Leie es in de joarn 70 rechte getrokkn en verbrid voa groddere scheepn toe te loatn. Up t schêen tussn Sente-Boafs en Zulte (Oost-Vloandern) stoat ern nieuwe sluze, woa da ze wok 't woaterpeil mee regeln voa de Leie tussn Sente-Boafs en Mêende/Wervik.
Sente-Boafs es in de joarn 50 nog in 't nieuws gewist omda ze peisden dat 'r een spook roundvlôog. Surtou de kantn van de Loavre-oek (Loverhoek - Loverstraat). Nun slimme professre van Gent et ton ountdekt da 't nun veugle wos die zo zere koste vliegn en zukn roar leevn makte.
Begun de joarn 80 es ter ton nog ne kee un slukstokerietje in de lucht gevloogn. 't Woaren un poar dôo en enigte zwoar gekwetste. Zen dat vaneigens ôok in de radjo en den televisje gezeid en getôogd.

eentje uit de Westvlaamse Wikipedia.

We zullen al eens beginnen met de klinkers en tweeklanken

31 augustus 2008